Introductie

Dit thema gaat over milieuproblemen en gezondheidsproblemen die kunnen ontstaan bij reguliere woningbouw en geeft een overzicht van mogelijke oplossingen en verbeteringen om gezond en duurzaam te wonen en werken. Een belangrijk onderdeel binnen het bouwen en renoveren van duurzame gezonde huizen is de materiaalkeuze; hoe gezond is een bepaald materiaal of bepaalde techniek, wat zijn de milieu-effecten, aan welke kosten/investeringen moet gedacht worden bij de keuze en wat is het gebruikscomfort. In dit thema onderzoeken jongeren hoe je een duurzame woning of bedrijfspand kunt bouwen of renoveren, en wat daar allemaal bij komt kijken.

Lees meer

Verhalen

Activiteiten

Click om te openen en te sluiten

Relevantie

Waarom?

  • Evenals andere levende wezens heeft de mens het recht het milieu aan zijn behoeften aan te passen, maar wij mogen geen afbreuk doen aan het recht van andere wezens op het milieu dat nodig is voor hun leven.

Wat?

  • Wat zijn de plaatselijke milieuvriendelijke bouwmaterialen en de traditionele en ook hedendaagse bouwtechnieken die kunnen worden gebruikt om infrastructuren te bouwen die in onze behoeften voorzien en die passen in de plaatselijke ecosystemen en die helpen om hun rijkdom te behouden of te herstellen.

Hoe?

  • Leer hoe je holistische en duurzame leefomgevingen kunt ontwerpen die aan onze behoeften voldoen zonder de levenskwaliteit van andere wezens in gevaar te brengen.

Leerresultaten

Duurzaam bouwen en verbouwen
Hoofd
Hart
Handen

De leerling

  • kent materiaalbronnen voor gebouwen en het verband met menselijke wensen
  • heeft kennis van levenscyclus, koolstofvoetafdruk en energie-efficiëntie van gebouwen 
  • begrijpt het verband tussen gebouwen, gezondheid, cultuur, tradities, landschappen, biodiversiteit, klimaat
  • herkent lokale flora, fauna, schimmels hoe ze met ons in verbinding staan en wat hun habitat nodig heeft
  • heeft kennis van de plaatselijke bouwvoorschriften en de bouwfasen van een huis – planning, financiering, goedkeuringen, specificaties enz.

De leerling

  • waardeert lokale tradities, verhalen en het delen ervan 
  • kent de waarde van het delen van een habitat met andere wezens
  • erkent de behoeften van de buren en is bereid te delen
  • communiceert over wat nodig is om de lokale en regionale leefomgeving te verbeteren.  
  • kan zijn/haar ruimtelijke behoeften benoemen

De leerling

  • heeft kennis van lokale materialen
  • heeft lokale ambachtelijke vaardigheden 
  • heeft ervaring in het herstel van lokale ecosystemen  
  • heeft ervaring in praktische bouwvaardigheden  
  • heeft deelgenomen aan werkprojecten
  • kan een plattegrond maken van een huis en de omgeving volgens de behoeften van de bewoners

Bronnen

Theoretisch kader

► Ecologisch bouwen en renoveren (SDG 6, 7, 9. 11, 12)

Ecologisch bouwen is een benadering in het bouwen van duurzame woningen. Het is een combinatie van ontwerpfilosofie, technologie en de integratie van de bewonerswensen van de gebouwen, waarbij wordt gewerkt vanuit de vier thema’s van het duurzaamheidskompas. Het betrekken en trainen van bewoners in ecologisch denken en handelen binnen een dergelijk bouwproces is essentieel voor het succes van het project. De belangrijkste kenmerken van dit proces zijn:

  • Behoud  – voornamelijk voor wat betreft groene bouwmaterialen.
  • Energie – gericht op CO2 neutraal.
  • Bio-klimatologische aanpak – via intelligent ontwerp.
  • Afvalbeheer – recycling van vaste stoffen en water voor zover haalbaar.
  • Communicatie – bewonersparticipatie, sensortechniek en slimme besturing, breedbandverbindingen en beveiliging.

Voor “nul op de meter” gebouwen geldt als algemene richtlijn; 50% van het succes kan worden toegeschreven aan architectuur, 25% aan goede en efficiënte systemen en 25% aan de houding van de gebruikers.

In plaats van een lijst van groene gebouwtechnologieën te geven, zal in dit thema als casus ingegaan worden op een ontwikkeling van een gemeenschappelijk project, bijvoorbeeld een CPO, van maximaal dertig huizen, met strategieën voor koude en warme klimaten. Belangrijke aspecten hierin zijn:

Integraal systeemontwerp

  • Circulaire systemen ontwerpen
  • Low impact design = Kleine ecologische voetafdruk = relatief kleine huizen
  • Biophilia
  • Organisch ontwerp met natuurlijke materialen en ecologische engineering
  • ‘Spirit’ en cultuur van de plek

Locatie en uiterlijk bepalen van woningen

  • Vormgeving, uiterlijk
  • Klimatologische omstandigheden
  • Grondstructuur
  • Rampbestendig ontwerpen (bosbrand en overstroming)
  • De plek zelf – waar liggen ondersteunende infrastructuren en hoe is het terrein opgebouwd?

Ontwerpen voor comfort

  • Het gebruik van passieve zonne-energie
  • Passieve en actieve isolatie
  • Ademende muren
  • Het belang van cross-flow ventilatie

Ontwerp en budget

  • “size matters” groter bouwen = duurder
  • Gedeelde faciliteiten / Gedeelde kosten
  • Het effect van materialen op de kosten

Gebouwen in alle vormen en materialen

  • Houtskeletbouw
  • Baksteen / steenstrips
  • Beton en cement
  • Gestampte aarde / gestorte aarde
  • Leem
  • Klei
  • Koepels / geodetische dome
  • Strobalen
  • A-frame huizen
  • Paalwoningen
  • Ondergrondse huizen
  • Hobbithuizen (huizen deels gebouwd in de aarde)
  • Gerecycleerde materialen
  • Cradle to cradle materialen

Gezond binnenklimaat

  • Allergieën
  • Geuren van materialen
  • Elektriciteit en magnetische velden
  • Verwarmen en koken
  • Loodvergiftiging
  • Meervoudige chemische gevoeligheid
  • Pesticiden
  • Straling
  • Schimmels

Aandachtspunten

  • Verwarming
  • Elektriciteit
  • Hout en houtproducten
  • Stoffen en vezels
  • Verven, vernissen, vlekken
  • Lijmen / verwijderaars
  • Metalen producten
  • Kunststof
  • Huishoudelijk onderhoud
  • Pesticiden en fungiciden

► Verwarmen en koelen (SDG 7)

Ecologisch intelligent ontwerp maken voor verwarmen en koelen betekent dat je gebruik maakt van onder andere:

  • Bio-klimatologische strategieën
  • Passieve en actieve zonneverwarming
  • Ventilatie
  • Groene daken
  • CO2-voetafdruk en CO2 neutrale technologie
  • Ecologische voetafdruk

► Lokale materialen (SDG 12)

Het is het meest duurzaam om materialen uit de eigen regio te gebruiken. Dit vanwege het feit dat we bij lokale materialen niet te maken hebben met transport over grote afstand, en daardoor een lagere CO2 voetafdruk hebben. Daarnaast is het goed om te bekijken hoeveel energie er nodig is geweest bij de vervaardiging van het materiaal.

Materialen die veel energie nodig hebben tijdens productie en transport, zijn:

  • Beton
  • Aluminium
  • Staal
  • Materiaal met veel bewerkingen tijdens de productie.
  • Bulk materiaal afkomstig van ver.

Materialen die weinig energie nodig hebben tijdens productie en transport

  • Lokaal hout
  • Ongebakken kleibakstenen (adobe)
  • Gestampte aarde
  • Twijgen
  • Leem
  • Lokale isolatie, zoals schapenwol, gerecycled papier, stro, hennep

Voor een overzicht van de interne energie van materialen en techniek kunt u terecht op http://www.yourhome.gov.au/materials/embodied-energy

► Omliggende omgeving en slimme straten

Binnen het ontwerp van de omliggende omgeving kan gedacht worden aan het gebruik van een schonere en efficiëntere, milieuvriendelijke en energiezuinige omgeving met een duidelijke lokale, regionale uitstraling en slimme straten. Een slimme straat betekent een straat waarvan iedereen in de straat kan genieten van de faciliteiten en afgestemd is op het gebruik en het gedrag van de inwoners.

► Opknappen en verbeteren oudere panden

Er zijn veel dingen die je kunt doen om het verbruik van fossiele brandstoffen te verminderen in oudere panden. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Isolatie aanbrengen
  • Tochtdicht maken
  • Nieuwe HR-condensatieboilers
  • Heetwatertanks isoleren
  • Koelen in plaats van airconditioning.
  • Duurzame energiebronnen installeren.
  • Biomassakachel: deze werken op houtpellets en worden gezien als CO2 neutraal.
  • Biomeiler plaatsen (composteringswarmte)
  • Zonnepanelen en zonnecollectoren plaatsen
  • Warmte koude pomp plaatsen
  • Biovergister plaatsen
  • Regenwater gebruiken voor toiletten
Play Video